Natura 2000

Liczba odwiedzających: 428
Obszary Natura 2000 to najmłodsza z form ochrony przyrody, wprowadzona w 2004 r. w Polsce jako jeden z obowiązków związanych z przystąpieniem naszego kraju do Unii Europejskiej. Obszary te powstają we wszystkich państwach członkowskich tworząc Europejską Sieć Ekologiczną obszarów ochrony Natura 2000.
Głównym celem funkcjonowania Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Drugim jej celem jest ochrona różnorodności biologicznej.
Podstawą funkcjonowania programu są dwie unijne dyrektywy tzw. Dyrektywa ptasia i Dyrektywa siedliskowa:
  • Dyrektywa ptasia (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa - wcześniej dyrektywa Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa) - określa kryteria do wyznaczania ostoi dla gatunków ptaków zagrożonych wyginięciem;
  • Dyrektywa siedliskowa (dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory) - ustala zasady ochrony pozostałych gatunków zwierząt, a także roślin i siedlisk przyrodniczych oraz procedury ochrony obszarów szczególnie ważnych przyrodniczo.

Tereny Miasta i Gminy Czerwińsk nad Wisłą znajdują się w dwóch obszarach Natury 2000:

Dolina Środkowej Wisły
Kod obszaru: PLB140004
Rodzaj ochrony: Dyrektywa ptasia
Data wyznaczenia w Polsce: 2004-11-05
Powierzchnia [ha]: 30777,8800
Pokaż na mapie

Obszar specjalnej ochrony ptaków Dolina środkowej Wisły PLB140004 obejmuje fragment doliny rzecznej o długości ok. 250 km położony pomiędzy Puławami a Płockiem (od 379 do 631 km szlaku wodnego). Zajmuje on powierzchnię 30 778 ha, z których 27 411 ha zlokalizowanych jest na terenie województwa mazowieckiego, a pozostałe 3 367 ha na terenie województwa lubelskiego. Do ważniejszych miast położnych w pobliżu lub w granicach obszaru Natura 2000 należą: Puławy, Dęblin, Kozienice, Góra Kalwaria, Warszawa, Nowy Dwór Mazowiecki, Zakroczym, Wyszogród i Płock.

Na wielu odcinkach Wisły, w szczególności tam, gdzie dzisiejsza dolina przebiega w pradolinie, obok właściwej doliny występują również tarasy rzeczne. Zazwyczaj są one piaszczyste i zwydmione, ale istnieją też obszary o podłożu zasobniejszym. Tereny piaszczystych tarasów porastają bory sosnowe i mieszane, tworzące rozległe kompleksy ciągnące się wzdłuż doliny Wisły, których dobrym przykładem może być obszar Puszczy Kampinoskiej, wchodzącej w skład sieci Natura 2000. Na niektórych tarasach występują rozległe torfowiska, będące głównie siedliskami lasów olsowych, obecnie w większości użytkowanych jako łąki, np. Bagno Całowanie i ciągi torfowe w Puszczy Kampinoskiej.

Obszar specjalnej ochrony ptaków obejmuje teren międzywala Wisły, w obrębie którego występują cenne siedliska ptaków, charakterystyczne jedynie dla dolin dużych rzek nizinnych. Ze względu na ich położenie i częste zalewy, tereny te nie są przeważnie użytkowane przez człowieka, co pozwoliło zachować formy terenu ukształtowane przez naturalne procesy erozyjne i akumulacyjne wód powierzchniowych. W obrębie międzywala Wisły można wyróżnić trzy typy środowisk ważnych dla zachowania populacji rzadkich i ginących gatunków ptaków. Należą do nich:- piaszczyste wyspy i ławice w nurcie,- urwiste brzegi (skarpy),- tereny zalewowe brzegów.Piaszczyste wyspy charakterystyczne dla koryta nieuregulowanej rzeki nizinnej są podstawowym wyznacznikiem wartości ornitologicznej doliny Wisły. Jest to dosyć specyficzne środowisko cechujące się dużą dynamiką.
Piaszczyste ławice często zmieniają swoje położenie w nurcie rzeki, a nowo powstałe wyspy, jeżeli nie ulegną rozmyciu, porastają roślinnością zielną, a następnie wierzbą. Wyspy znajdujące się we wczesnym etapie sukcesji są atrakcyjnym siedliskiem dla ptaków m.in. mew, rybitw i ptaków siewkowych. Ptaki przenoszą się z wysp gęsto porośniętych wikliną na powstające w sąsiedztwie młodsze wyspy.

Wyspy są miejscem gniazdowania takich gatunków ptaków, jak: sieweczka obrożna, sieweczka rzeczna, mewa srebrzysta, rybitwa białoczelna, ostrygojad, brodziec piskliwy, mewa czarnogłowa i in. Starorzecza i zabagnione obniżenia terenu są cennym siedliskiem gniazdowania wielu gatunków ptaków, a wybór zbiornika uzależniony jest od szeregu czynników lokalnych tj. powierzchni zwierciadła wody, głębokości zbiornika, stopnia rozwoju roślinności wynurzonej, stopnia zarośnięcia brzegów przez zarośla łęgowe. Gatunki charakterystyczne dla tego typu środowiska to: podróżniczek, perkozek, wodnik, łyska, krzyżówka, głowienka, czernica i in. Siedliska te są rzadkie w Europie i zachowały się jedynie w dolinach rzek nizinnych najmniej uregulowanych i zagospodarowanych.

Ważne gatunki zwierząt
Ptaki
  • Brodziec piskliwy
  • Zimorodek
  • Płaskonos zwyczajny
  • Cyraneczka zwyczajna
  • Krzyżówka
  • Krakwa
  • Świergotek polny
  • Podgorzałka zwyczajna
  • Bąk zwyczajny
  • Puchacz zwyczajny
  • Gągoł
  • Biegus zmienny
  • Dziwonia zwyczajna
  • Sieweczka rzeczna
  • Sieweczka obrożna
  • Rybitwa czarna
  • Bocian biały
  • Bocian czarny
  • Błotniak stawowy
  • Derkacz
  • Łabędź niemy
  • Dzięcioł średni
  • Dzięcioł białoszy
  • Dzięcioł czarny
  • Czapla biała
  • Ortolan
  • Muchołówka mała
  • Żuraw zwyczajny
  • Ostrygojad zwyczajny
  • Bielik
  • Bączek zwyczajny
  • Gąsiorek
  • Mewa srebrzysta
  • Mewa białogłowa
  • Mewa pospolita
  • Mewa żółtonoga
  • Mewa siodłata
  • Mewa czarnogłowa
  • Mewa mała
  • Mewa śmieszka
  • Rycyk
  • Lerka
  • Podróżniczek
  • Bielaczek
  • Nurogęś
  • Kulik wielki
  • Rybołów
  • Trzmielojad zwyczajny
  • Batalion
  • Zielonka
  • Kropiatka
  • Szablodziób zwyczajny
  • Brzegówka zwyczajna
  • Rybitwa białoczelna
  • Rybitwa wielkodzioba
  • Rybitwa rzeczna
  • Jarzębatka
  • Ohar
  • Łęczak
  • Kwokacz
  • Krwawodziób
  • Czajka

Kampinoska Dolina Wisły
Kod obszaru: PLH140029
Rodzaj ochrony: Dyrektywa siedliskowa
Data wyznaczenia w Polsce: 2011-03-01
Powierzchnia [ha]: 20659,1100
Pokaż na mapie 

Obszar obejmuje odcinek doliny Wisły pomiędzy Warszawą a Płockiem. Pod względem fizjograficznym położony jest w obrębie Kotliny Warszawskiej (318.73) i częściowo w Kotlinie Płockiej (315.36). Wisła na tym odcinku płynie swoim naturalnym korytem o charakterze roztokowym z licznymi łachami i namuliskami.
Obszar obejmuje fragment naturalnej doliny dużej rzeki nizinnej o charakterze roztokowym wraz z charakterystycznym strefowym układem zbiorowisk roślinnych reprezentujących pełne spektrum wilgotnościowe i siedliskowe w obrębie obu tarasów. Jednocześnie obszar jest fragmentem jednego z najważniejszych europejskich korytarzy ekologicznych.

Charakterystycznym elementem tutejszego krajobrazu są lasy łęgowe. Bezpośrednio z korytem Wisły związane są ginące w skali Europy nadrzeczne łęgi wierzbowe Salicetum albo-fragilis i topolowe Populetum albae, których występowanie ograniczone jest do międzywala i starszych wysp. Największe i najcenniejsze fragmenty tych lasów znajdują się w okolicy Zakroczymia w rezerwacie "Zakole
Zakroczymskie" oraz na dużych wyspach w rezerwacie "Ławice Kiełpińskie" położonym w gminie Łomianki i dzielnicy Warszawa - Białołęka. Pomiędzy Młodzieszynkiem a Dobrzykowem na odcinku około 40 km, tereny przyskarpowe wieńczące dolinę Wisły, porastają łęgi olszowo-jesionowe Fraxino-Alnetum. Prezentują one różne fazy rozwojowe, od dojrzałych i reprezentatywnych płatów po stosunkowo młode fitocenozy z niedojrzałym drzewostanem, stanowiące początkową fazę regeneracyjną. Dopełnieniem krajobrazu leśnego tego obszaru są łęgi wiązowo-jesionowe Ficario ulmentum minoris typicum) oraz grądy subkontynentalne Tilio carpinetum typicum.

Z działalnością dużej nieuregulowanej rzeki nizinnej nierozerwalnie związane są starorzecza, zwane wiśliskami. Największe i najcenniejsze zbiorniki to: Jeziorko Kiełpińskie będące jednocześnie rezerwatem przyrody, Jeziorko Secymińskie oraz starorzecza w okolicy Nowosiadła, Kępy Polskiej i Bód Borowickich. Z innych, typowych dla rzek siedlisk przyrodniczych godne podkreślenia są ziołorośla nadrzeczne oraz muliste zalewane brzegi.

W obrębie obszaru występuje jedna z najliczniejszych w Polsce populacji bolenia Aspius aspius. Z korytem rzeki nierozerwalnie związane są stabilne i silne liczebnie populacje bobra Castor fiber oraz wydry Lutra lutra. Starorzecza z kolei stanowią siedlisko życia dla kumaka nizinnego Bombina bombina i traszki grzebieniastej Triturus cristatus.
Obszar pełni kluczową rolę dla ptaków zarówno w okresie lęgowym, jak i podczas sezonowych migracji.

Ważne gatunki zwierząt
Ssak
i
  • Wilk
  • Bóbr europejski
  • Wydra
  • Nocek duży

Ptaki
  • Rybitwa białoczelna
  • Rybitwa rzeczna
  • Rybitwa czarna
  • Zimorodek zwyczajny
  • Świergotek polny
  • Błotniak stawowy
  • Derkacz
  • Dzięcioł średni
  • Dzięcioł czarny
  • Bielik
  • Gąsiorek
  • Mewa czarnogłowa

Płazy
  • Kumak nizinny
  • Traszka grzebieniasta

Ryby
  • Boleń
  • Różanka europejska
  • Głowacz białopłetwy

Bezkręgowce
  • Czerwończyk nieparek
  • Czerwończyk fioletek
  • Trzepla zielona
  • Pachnica dębowa
  • Modraszek eros


Opracowanie własne na podstawie materiałów dostępnych na https://natura2000.gdos.gov.pl/